België wordt veiliger, met ongeveer 200.000 misdrijven minder op jaarbasis sedert 2011. Maar voelen we ons ook veiliger? Waar maken burgers en bedrijven zich zorgen over en wat betekent dat voor de veiligheidssector? Wim Hardyns, Professor Criminologie aan de Universiteit Gent, licht toe.

In het verleden konden we deze en andere vragen vrij snel beantwoorden aan de hand van de resultaten uit de Veiligheidsmonitor, een grootschalige bevolkingsbevraging die onder meer peilt naar onveiligheidsbeleving en slachtofferschap.

Dit criminologisch belangrijke meetinstrument verdween in 2011 in de koelkast, waardoor we op nationaal niveau zo goed als enkel de politiestatistieken overhielden om ons veiligheidsniveau te ontleden. Tot vorig jaar. In 2018 werd namelijk sinds lang weer een veiligheidsbevraging georganiseerd op nationaal niveau, waarbij bijna 500.000 personen van vijftien jaar en ouder werden aangeschreven.
 

Technologische impact

Hoewel we nog even de resultaten van deze enquête in spanning moeten afwachten, is het nadenken over toekomstige uitdagingen voor de veiligheidssector een interessante oefening.

We zien een duidelijke verschuiving in het type criminaliteitsfenomenen en het type daders waarmee we geconfronteerd worden.

We hebben het dan over de veiligheidssector in brede zin, dus alles wat te maken heeft met persoonlijke veiligheid, civiele veiligheid, financiële veiligheid, veiligheid op de werkvloer en IT. Zo werden we de afgelopen jaren overspoeld met nieuwe technologieën zoals intelligente camera’s, alarmsystemen, intelligente sensoren, predictiemodellen, biometrische beveiliging, Internet of Things, drones, enz. Het begrip geconnecteerde veiligheid krijgt hierbij steeds meer aandacht.

Daarnaast zien we ook een duidelijke verschuiving in het type criminaliteitsfenomenen en het type daders waarmee we geconfronteerd worden. We zien een toename van online misdrijven (denk aan phishing, cyberpesten en hacking), zogenaamde criminelen in maatpak (denk aan matchfixing in het voetbal en fraude met humanitaire visa) en ongrijpbare fenomenen (denk aan gewelddadige radicalisering en misbruik van persoonlijke data via sociale media).
 

Sleutel tot succes

De vraag rijst of onze veiligheidsindustrie, en ons strafrechtelijk apparaat in het bijzonder, is aangepast aan deze trends en de misdrijven van morgen? Het ideale recept is nog niet gevonden, maar het lijkt erop dat een doordachte combinatie van traditionele strategieën, zoals wijkagenten en gemeenschapswachten als voelsprieten van de gemeenschap, en nieuwe strategieën, zoals de verdere ontwikkeling van computer crime units en de digitalisering van de veiligheidsindustrie, de sleutel tot succes kan zijn.

Dat kan echter niet los worden gezien van enkele grote maatschappelijke uitdagingen, met name de vergrijzing van de samenleving, de ontgroening en verkleuring, de evoluties in stadsontwikkeling, nieuw samengestelde gezinnen, horizontalisering (ook in gezagsverhoudingen) en de ‘medialisering’ (groei en impact van sociale media).